proporcial
majority
program
 
 

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ԿՈՒՍԱԿՑՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԸՆՏՐԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐ

Սիրելի՛ հայրենակիցներ,

Մենք պետք է կրկին արժևորենք վերջին տարիների մեր անցած ճանապարհը, ամփոփենք ձեռքբերումներն ու բացթողումները և սահմանենք մեր երկրի հետագա ընթացքի ուղենիշներն ու նպատակները, ընտրենք նրանց, ովքեր կոչված են լինելու դրանք իրագործել:

Այս անգամ ընտրությունն առավել պատասխանատու է, քանզի մեր երկիրը թևակոխում է մի նոր փուլ: Առաջին փուլում մենք ստացել ենք ձեր վստահությունն ու ազնվորեն կատարել այն, ինչ խոստացել ենք. վերջին տարիներին մի քանի անգամ կրճատվել է աղքատությունը, մի քանի անգամ ավելացել են աշխատավարձերը, արձանագրվել է զգալի տնտեսական աճ, լուծվել են բազմաթիվ այլ խնդիրներ: Սա այն ամենը չէ, որ մենք ցանկանում ենք և կարող ենք անել ձեզ համար: Ավելին անելու համար իրականացվել է առաջին փուլի հիմնական նպատակը` պետության քաղաքական, իրավական և տնտեսական հիմքերի ստեղծումը: Հիմքերը միշտ շատ ավելի քիչ տեսանելի են, քան այն, ինչ կառուցվում է դրանց վրա, բայց միայն ամուր հիմքերն են ամբողջական և հուսալի կառույցի ստեղծման երաշխիքը: Այդ հիմքերն են միջազգային չափանիշները բավարարող բարեփոխված Սահմանադրությունը, դրա հիման վրա արմատական բարելավման ենթարկվող քաղաքական և իրավական համակարգերը, շարունակական աճ արձանագրող տնտեսությունը, պետական ծախսերի անվերապահ և ժամանակին իրականացումը:

Այս ընտրություններով սկսվող երկրորդ փուլի նշանաբանն է Հզոր պետություն, բարեկեցիկ ժողովուրդ, արժանապատիվ քաղաքացի,նպատակը` սոցիալական համերաշխության և արդարության հաստատումը` եկամուտների համաչափ բաշխում, արժանապատիվ կյանքով ապրելու համար անհրաժեշտ աշխատատեղերի ստեղծում, աշխատավարձերի և թոշակների բավարար մակարդակ, նոր որակի դատական համակարգ: Երկրի զարգացման նոր փուլն առանձնանալու է մեր քաղաքացիների ոչ միայն սոցիալական, այլև հոգևոր խնդիրների լուծման թե՛ քանակական, թե՛ որակական բարելավմամբ` կրթության, գիտության և մշակույթի նկատմամբ պետության հատուկ ուշադրությամբ:

Մենք համոզված ենք, որ միասին ենք անցնելու մեզ համար բախտորոշ այս նոր փուլը ևս և անցնելու ենք հաջողությամբ:

Ինչ է արվել, ինչ պետք է արվի

Քաղաքական համակարգ

Իրականացված սահմանադրական փոփոխություններին երկրի օրենսդրության համապատասխանեցումը և հանրային կյանքում լիարժեք կիրառումը քաղաքական համակարգի արմատական բարեփոխման հիմքն են:

Խնդիրները

Տեղական ինքնակառավարում

Սահմանադրական փոփոխությունները ստեղծել են տեղական ինքնակառավարման համակարգի կայացման անհրաժեշտ երաշխիքներ, առանց որի անհնարին է երկրի լիարժեք զարգացումը:
Համայնքներին տրվող դոտացիաները 2000թ. համեմատ 2006թ. մեծացել են 2,6 անգամ:

Խնդիրները

  • Տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման հստակ սահմանազատում:
  • Երևան քաղաքում տեղական ինքնակառավարման և կառավարման մարմինների առանձնահատկությունների սահմանում օրենքով և այդ մարմինների ձևավորում:
  • Կամայական պաշտոնանկությունից սահմանադրորեն պաշտպանված համայնքի ղեկավարի և ընդլայնված լիազորություններով օժտված ավագանու համագործակցության հակակշիռների ու զսպումների լիարժեք համակարգի ստեղծում` համայնքների արդյունավետ կառավարման նպատակով:
  • Միջհամայնքային միավորումների ստեղծում` համայնքների գործունեության արդյունավետության մեծացման նպատակով:
  • Համայնքների լիազորությունների լիարժեք կատարումն ապահովող ֆինանսական աղբյուրների սահմանում օրենքով:

Իրավունքի գերակայություն և դատական համակարգ

Իրականացված սահմանադրական փոփոխություններով մարդը, նրա արժանապատվությունը, հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները ճանաչվել են որպես բարձրագույն արժեք, ստեղծվել են սահմանադրական երաշխիքներ լիովին անկախ և անաչառ դատական համակարգի ձևավորման համար` որպես պետության նկատմամբ հասարակության վստահության կարևոր նախադրյալ:

Խնդիրները

  • Մարդու իրավունքների ապահովման և պաշտպանության օրենսդրական ու կառուցակարգային հիմքերի ամրապնդում:
  • Սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում քաղաքացիների՝ Սահմանադրական դատարան դիմելու իրավունքի իրականացման արդյունավետության մեծացմանը նպաստող երաշխիքների ստեղծում:
  • Դատական համակարգի կառուցվածքի և գործունեության համապատասխանեցում եվրոպական չափանիշներին:
  • Արդարադատության խորհրդի կառուցվածքի և գործունեության համապատասխանեցում սահմանադրական դրույթներին:
  • Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան դիմելու հնարավորության իրացման ապահովում` որպես դատական համակարգի անաչառության ապահովման կարևոր գործոն:
  • Դատախազության գործունեության սկզբունքների արմատական վերանայում:

Տնտեսություն

2006թ. արդյունքներով Հայաստանի իրական ՀՆԱ-ն 1989թ. մակարդակը գերազանցել է 30%-ով, 2000թ. մակարդակը` 2 անգամ: Արտաքին առևտրաշրջանառության ծավալը 2000թ. համեմատ աճել է 2,7 անգամ, արտահանումը` 3,5 անգամ, իսկ օտարերկրյա ներդրումների ծավալը` շուրջ 2 անգամ:
Էապես կրճատելով ստվերային տնտեսությունը, բարձրացնելով երկրի ներդրումային գրավչությունը, խթանելով արտահանումը, որակապես բարելավելով գիտության և կրթության համակարգերի արդյունավետությունը, պահպանելով տնտեսական աճի բարձր տեմպերը` զգալիորեն մեծացնել պետական բյուջեի սոցիալական ուղղվածությունը:

Խնդիրները

  • Առավել բարենպաստ ներդրումային միջավայրի ձևավորում:
  • Մրցակցային հավասար և արդարացի պայմանների ապահովում և արհեստական տնտեսական մենաշնորհների առաջացման, մենաշնորհ դիրքի չարաշահումների բացառում:
  • Արտահանման ուղղվածություն ունեցող տնտեսության ճյուղերի զարգացման խթանում` բարենպաստ հարկային և մաքսային քաղաքականության իրականացմամբ, ապահովելու համար արտահանման տեմպերի առաջանցիկ աճ ներմուծման նկատմամբ:
  • Մարզերում արտադրական ձեռնարկությունների ստեղծման խրախուսում` ներդաշնակ զարգացման նպատակով:
  • Երևանի և մյուս խոշոր քաղաքների համար համալիր քաղաքաշինական ծրագրերի մշակում և իրականացում:
  • Աղետի գոտում տնտեսության արագ զարգացումը խթանող հստակ ծրագրերի իրագործում:
  • Բյուջետային ծախսերի արդյունավետության մեծացում` բարելավելով գնումների գործակալության գործունեության թափանցիկությունը:
  • Փոքր և միջին բիզնեսի զարգացման խրախուսում` որպես միջին խավի ձևավորման կարևոր բաղադրիչ:
  • Արժեթղթերի երկրորդային շուկայի կայացմանն ուղղված վճռական քայլերի ձեռնարկում` որպես մրցակցային տնտեսության կարևոր բաղադրիչ:
  • Համաշխարհային տնտեսությանն ինտեգրման խորացում և միջազգային ու տարածաշրջանային ծրագրերում ընդգրկվածության ընդլայնում:

Արդյունաբերություն

Արդյունաբերական արտադրանքի ծավալը 2000թ. համեմատ աճել է ավելի քան 2 անգամ՝ 300 մլրդ դրամից հասնելով 660 մլրդ դրամի, համախառն ներդրումների ծավալը` 4,5 անգամ (2003թ. համեմատ` 2 անգամ)՝ 192 միլիոն դոլարից հասնելով 820 միլիոնի: Արտահանման ծավալները 2000թ. համեմատ աճել են 3,5 անգամ, 2003թ. համեմատ` 1,5 անգամ՝ 300 միլիոն դոլարից հասնելով 1,044 միլիարդ դոլարի:

Խնդիրները

  • Մեծացնել արդյունաբերության տեսակարար կշիռը համախառն ներքին արդյունքում:
  • Խրախուսել ներմուծվող ապրանքների փոխարինումը հայաստանյան արտադրանքով:
  • Խթանել ներդրումները գիտատար արտադրություններում և նպաստել դրանց զարգացմանը:
  • Նպաստել վենչուրային հիմնադրամների կազմավորմանը` արտադրության մեջ ինովացիաների լայնածավալ կիրառումը խթանելու նպատակով:
  • Աջակցել ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրմանը` նպաստավոր հարկային, ֆինանսավարկային և մաքսային քաղաքականության իրականացմամբ:
  • Ապահովել գործարարության համաչափ զարգացումը Հայաստանի Հանրապետության ամբողջ տարածքում:

Գյուղատնտեսություն

Գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալը 2000թ. համեմատ աճել է 2 անգամ՝ 280 մլրդ դրամից հասնելով 560 մլրդ դրամի:
«Հազարամյակի մարտահրավերներ» հիմնադրամի հետ իրականացվում է ծրագիր, որի արդյունքում 236 մլն ԱՄՆ դոլար կուղղվի գյուղական ենթակառուցվածքների վերականգնմանը, գյուղերում զբաղվածության խթանմանը:

Խնդիրները

  • Գյուղացիական տնտեսությունների համար անհրաժեշտ չափի ոռոգման ջրի անխափան ապահովում:
  • Լիակատար աջակցություն գյուղատնտեսական աշխատանքների մեքենայացմանը, գյուղատնտեսական ապրանքների արտադրության ծավալների մեծացման և որակի բարձրացման ջանքերին (որակյալ սերմացուի, բուժանյութերի, տոհմային անասունների ձեռքբերում և այլն):
  • Գյուղատնտեսության ոլորտում ապահովագրական համակարգերի ներդրման աջակցություն` զուգակցելով պետական բյուջեից գյուղացիական տնտեսություններին ուղղակի հատկացումների հետ` տարերային աղետների պատճառած վնասները մեղմելու համար:
  • Պետական աջակցության մեխանիզմների ստեղծում` գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման և պահպանման նպատակով:
  • Գյուղատնտեսական մթերքների իրացման շուկաների հետ կապված խնդիրների կարգավորում:
  • Գյուղի սոցիալ-կենցաղային պայմանների որակական բարելավում՝ կապի ժամանակակից միջոցների մատչելիություն, բարեկարգ ճանապարհներ, տրանսպորտ, շուրջօրյա խմելու ջուր, գազամատակարարում:

Ենթակառուցվածքներ

Ավտոճանապարհների կառուցման և բարեկարգման համար պետական բյուջեի ծախսերը 2000թ. 6,1 միլիարդ դրամի դիմաց 2006թ. կազմել են 27 միլիարդ դրամ:
Կառուցվել և գործարկվել է Իրան-Հայաստան գազամուղը` Հայաստանի համար ապահովելով էներգետիկ պաշարների այլընտրանքային հնարավորություն:

Խնդիրները

  • Տրանսպորտային ենթակառուցվածքների զարգացմանն ուղղված տարածաշրջանային նախաձեռնություններին Հայաստանի մասնակցության ընդլայնում:
  • Հայաստանի երկաթուղիների կառավարման մեխանիզմների համապատասխանեցում միջազգային չափանիշներին` երկաթուղային փոխադրումների շահութաբերությունը մեծացնելու նպատակով:
  • Հայաստանի քաղաքացիական ավիացիայի ոլորտի բարեփոխումների ավարտում և այլ երկրների հետ Հայաստանի օդային կապի ընդլայնում, «Զվարթնոց» և «Շիրակ» օդանավակայանների տեխնիկական հնարավորությունների ու սպասարկման համապատասխանեցում միջազգային չափանիշներին:
  • Էներգետիկ պաշարների ներկրման ուղիների բազմազանության ապահովում:
  • Միջպետական և միջմարզային ավտոճանապարհների պահպանման և ներմարզային ճանապարհների վերականգնման և կառուցման ծրագրերի իրականացում:
  • Էներգետիկ հզորությունների մեծացում, էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրների օգտագործման` հիդրոկայաններից և քամուց ստացվող էլեկտրաէներգիայի արտադրությունների զարգացման խթանում:
  • Ջրամբարների հիմնանորոգում, ոռոգման համակարգի լիարժեք գործարկում և զարգացում` գյուղատնտեսության պահանջների լիակատար բավարարման նպատակադրումով:
  • Ջրային ռեսուրսների կառավարման ու ջրամատակարարման արդյունավետության շարունակական բարելավում, աջակցություն փոքր հզորության, տեղային ջրամատակարարման համակարգերի ներդրմանը:

Հարկաբյուջետային քաղաքականություն

2000թ. համեմատ պետական բյուջեի ծախսերը դրամական արտահայտությամբ ավելացել են 2,3 անգամ (դոլարային արտահայտությամբ` մոտ 3,5 անգամ), 2003թ. նկատմամբ` 2,4 անգամ:
Պետական եկամուտները 2000թ. համեմատ դրամային արտահայտությամբ աճել են 2,5 անգամ (դոլարային արտահայտությամբ` 3,75 անգամ), 2003թ. համեմատ` 2,25 անգամ:
Վերջին տարիներին պետական բյուջեի ծախսերն իրականացվել են ամբողջությամբ:

Խնդիրները

  • Հարկման բեռի արդարացի և համամասնական բաշխում, հարկային և մաքսային օրենսդրության անվերապահ կիրառում բոլոր հարկատուների նկատմամբ:
  • Հարկային օրենսդրության և հարկային վարչարարության մեխանիզմների հստակեցում` ապահովելու համար դրանց միանշանակ մեկնաբանությունն ու կիրառումը:
  • Կոշտ վերահսկողության սահմանում հարկային պարտավորությունների չկատարման, հակաօրինական գործունեության, ստվերային տնտեսական գործարքների նկատմամբ` կիրառելով խիստ պատժամիջոցներ:
  • Բյուջետային մուտքերի մեջ ուղղակի հարկերի տեսակարար կշռի էական մեծացում:
  • Հարկային եկամուտների և ՀՆԱ-ի հարաբերակցության զգալի աճի ապահովում` որպես տնտեսության ստվերայնության կրճատման կարևոր գործոն:
  • Տարբերակված մեխանիզմների ստեղծում` արտադրական փոքր և միջին ձեռնարկությունների հարկման համար:
  • Բյուջետային ծախսերի և պետական այլ ֆինանսական հոսքերի թափանցիկության ու հասարակական վերահսկողության մակարդակի էական մեծացում` պետական գնումների համակարգի գործունեության արդյունավետության բարձրացում:
  • Պետության ֆինանսական պարտավորությունների լիարժեք և կայուն կատարում:
  • Պետական մարմինների գործունեությունն ապահովող ծախսերի արդյունավետության բարձրացում:

Բանկային համակարգ և ֆինանսավարկային քաղաքականություն

Առևտրային բանկերի տոկոսադրույքները 2001թ. համեմատ կրճատվել են` 27,4%-ից հասնելով 16,6%-ի:
Պետական պարտատոմսերի տոկոսադրույքները 1999թ. համեմատ կրճատվել են ավելի քան 8 անգամ, 2003թ. համեմատ` 2 անգամ, հասնելով 6,3%-ի:

Խնդիրները

  • Կենտրոնական բանկի հիմնական խնդրի` գների կայունության ապահովման առավել հուսալի մեխանիզմների կիրառում:
  • Բանկերի սեփական միջոցների նկատմամբ նվազագույն պահանջների էական բարձրացում:
  • Տնտեսության զարգացման համար անհրաժեշտ երկարատև ներդրումային ռեսուրսների կուտակում:
  • Տնտեսության իրական հատվածում բանկային համակարգի մասնակցության զգալի մեծացում:
  • Բանկային ավանդների երաշխավորման համակարգի կատարելագործում:
  • Վարկային տոկոսադրույքների նվազեցում, հիպոթեքային վարկավորման մատչելիության մեծացում:
  • Արժութային շուկայի վերահսկողության մեխանիզմների կատարելագործում:
  • Ապահովագրական համակարգի և ոչ բանկային այլ ինստիտուտների` կենսաթոշակային հիմնադրամների, վարկային կազմակերպությունների զարգացման խթանում:
  • Կանխիկ դրամաշրջանառության զգալի նվազեցման ծրագրի իրականացում:

Սոցիալական ոլորտ

Երկրի մրցունակության առաջին ցուցանիշը սեփական քաղաքացու համար արժանապատիվ կյանքի պայմանների ստեղծումն է` որպես պետության վերաբերմունքն իր գլխավոր հարստության` մարդու նկատմամբ:
Երկրում 1999թ. համեմատ ծայրահեղ աղքատության մակարդակը կրճատվել է 4,5 անգամ` 21%-ից նվազելով մինչև 4,6%-ի, իսկ աղքատության մակարդակը նվազել է 1,8 անգամ՝ 1999թ. 56%-ից (2003թ. 43%) հասնելով 29,8%-ի:

Սոցիալական ապահովություն

Այս ոլորտում պետական բյուջեի ծախսերը 2000թ. համեմատ աճել են 2,5 անգամ:
Նվազագույն աշխատավարձը 1999թ. համեմատ աճել է 20 անգամ, 2003թ. համեմատ` 4 անգամ՝ հասնելով 20000 դրամի:
Միջին ամսական կենսաթոշակի չափը 2000թ. համեմատ աճել է ավելի քան 3 անգամ, 2003թ. համեմատ` ավելի քան 2 անգամ՝ 4400 դրամից հասնելով13700 դրամի:

Խնդիրները

  • Սոցիալական համերաշխություն սերունդների միջև, հասարակության եկամուտների արդարացի և համաչափ բաշխում քաղաքացիների ու սերունդների միջև:
  • Տարեցները պետք է ունենան ապահովված ծերություն, երիտասարդները` աջակցություն կյանք մտնելիս, աշխատող մարդը` իր եկամուտներով արժանապատիվ ապրելու հնարավորություն:
  • Միջին աշխատավարձի երկու երրորդից ոչ պակաս միջին աշխատանքային թոշակի ապահովման նպատակով կենսաթոշակային կուտակային համակարգի ներդնում:
  • Երրորդ և հաջորդ երեխաների ծնունդը խրախուսելու և կենսապայմանների զգալի բարելավում ապահովող ծրագրերի իրագործում:
  • Բազմազավակ ընտանիքների միանվագ աջակցության քայլերի զուգակցում կենսապայմանների շարունակական բարելավման ծրագրերի հետ:
  • Հաշմանդամների պրոթեզավորման հնարավորությունների և տեղաշարժման լիարժեք պայմանների ապահովում:
  • Միայնակ տարեցների և հաշմանդամների սոցիալական սպասարկում տնային պայմաններում:
  • Ազատամարտիկների և պատերազմի վետերանների, նրանց ընտանիքների կենսապայմանների բարելավման հատուկ ծրագրերի իրագործում:
  • Գործազրկության էական նվազեցման ծրագրերի իրագործում` նոր աշխատատեղերի ստեղծման խրախուսմամբ:
  • Պետական բյուջեի սոցիալական ուղղվածության շարունակական խորացում:

Առողջապահություն

Պետական բյուջեի ծախսերն այս ոլորտում 2000թ. համեմատությամբ աճել են մոտ 5 անգամ, 2003թ. համեմատ` մոտ 2,5 անգամ՝ հասնելով 47,6 միլիարդ դրամի:

Խնդիրները

  • Հիվանդությունների կանխարգելման համալիր ծրագրի մշակում և իրականացում` որպես առողջապահական խնդիրների լուծման կարևոր գործոն:
  • Սոցիալապես անապահով անձանց բժշկական օգնության ու սպասարկման իրականացում բացառապես պետական պատվերի շրջանակներում:
  • Գյուղական բնակավայրերի համար առաջնային բուժօգնության լիարժեք պայմանների ապահովում:
  • Բուժական հաստատությունների միջև պետական պատվերի տեղաբաշխման և պետական պատվերի հատկացման կոնկրետ սկզբունքների սահմանում:
  • Առողջապահության ոլորտում ապահովագրական համակարգի կիրառման լիարժեք հնարավորությունների ապահովում:
  • Դեղորայքի օգտագործման անվտանգության ապահովմանն ուղղված արտադրության, ներմուծման և վաճառքի վերահսկողության արդյունավետ համակարգի ստեղծում:
  • Առողջապահության ոլորտում կատարվող բուջետային ծախսերի արդյունավետության զգալի մեծացում` բժշկական օգնության նախատեսվող ծավալների, կառուցվածքի և ֆինանսական միջոցների փոխկապակցվածությունն ապահովող կոնկրետ սկզբունքների կիրառման հիման վրա:

Գիտություն

Պետական բյուջեի ծախսերը գիտության և կրթության ոլորտներում 2000թ. համեմատությամբ աճել են ավելի քան 3 անգամ, 2003թ. համեմատ` մոտ 2,6 անգամ՝ հասնելով 92 միլիարդ դրամի:

Խնդիրները

  • Առանձին պետական մարմնի ստեղծում` գիտության արդյունավետ կառավարման ու զարգացման նպատակով:
  • Գիտության զարգացման մեջ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի տեղի ու դերի ճշգրտում:
  • Գիտահետազոտական ինստիտուտների մրցունակության ապահովում ու հետագա գործունեության հստակեցում:
  • Համալսարանական գիտության զարգացման հնարավորությունների ճշգրտում ու ներդաշնակ համադրում ԳՀ ինստիտուտների հնարավորությունների հետ:
  • Հասարակական գիտությունների նկատմամբ առանձնահատուկ ուշադրություն` որպես հասարակական զարգացումների գիտական պլանավորման և իրականացման անհետաձգելի հրամայական:
  • Գիտական ծրագրերի և կատարված աշխատանքների արդյունքների գնահատման ժամանակակից մեթոդների կիրառում` ինչպես գիտական աստիճանների շնորհման, այնպես էլ բյուջետային հատկացումների պլանավորման համար:
  • Գիտական դպրոցների ձևավորումը խթանող միջոցառումների ծրագրի մշակում և իրագործում:
  • Միջազգային գիտական կենտրոնների հետ համագործակցության և ինտեգրացիայի խթանման ծրագրերի մշակում և իրագործում:
  • Հայագիտության արդի և հեռանկարային հիմնահարցերի լուծմանն ուղղված գիտական ծրագրերի մշակում և իրագործում:

Կրթություն

Ուսուցիչների աշխատավարձը 2000թ. համեմատ աճել է 6 անգամ, 2003թ. համեմատ` 4 անգամ՝ 12600 դրամից հասնելով 74000 դրամի:

Խնդիրները

  • Կրթական բարեփոխումների տարբեր ուղղությունների (նախադպրոցական, հանրակրթական, բուհական) ներդաշնակեցում և ճշգրտում` նպատակ ունենալով ապահովել խոր հանրակրթական ու մասնագիտական գիտելիքներ ունեցող, ժամանակակից մարտահրավերների հաղթահարմանն ունակ, հայրենասեր քաղաքացիների պատրաստմանն ուղղված կրթական համակարգի ձևավորումը:
  • Պետական կրթական հաստատությունների համար պահանջվող նորմերը բավարարող շենքային պայմանների ապահովում:
  • Պետական կրթական հաստատությունների ուսումնական տեխնիկական հնարավորությունների (գրադարաններ, էլեկտրոնային աղբյուրներ և այլն) նվազագույն անհրաժեշտ պահանջների սահմանում, որը չպետք է զիջի եվրոպական միջին մակարդակը:
  • Պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ավարտական վկայականների համատեղելիության ապահովում օտարերկրյա համարժեք վկայականների հետ:
  • Մանկավարժների, դաստիարակների և դասախոսների միջին աշխատավարձի ապահովում՝ ոչ պակաս քաղաքացիական ծառայողի միջին աշխատավարձից:
  • Հայոց լեզվի պաշտպանության ու զարգացման համալիր ծրագրի մշակում և իրագործում:

Մշակույթ

Պետական բյուջեի ծախսերն այս ոլորտում 2000թ. համեմատությամբ աճել են ավելի քան 4 անգամ՝ կազմելով 15,5 միլիարդ դրամ:

Խնդիրները

  • Ազգային պատմամշակութային ժառանգության համապարփակ գույքագրում և դրանց մատչելիության ապահովման, տեղաշարժի վերահսկման և պահպանության ժամանակակից, բարձր հուսալիություն ունեցող համակարգերի ստեղծում:
  • Պայքար ցածրորակ մշակույթի կաղապարների դեմ:
  • Մշակույթի օջախների դաստիարակչական և ուսուցողական գործառույթների խթանում:
  • Մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու զարգացմանն ուղղված հասարակական նախաձեռնությունների խրախուսում:
  • Պետության կողմից կազմակերպվող մրցանակաբաշխությունների և մրցույթների թվի և որակի էական բարձրացում:
  • Մշակույթի զարգացմանն ուղղվող բյուջետային ծախսերը պետք է լինեն առավել արագ աճողը:

Ընտանիք և երիտասարդություն

Ընտանեկան նպաստի չափը 2000թ. համեմատ աճել է 2,8 անգամ, 2003թ. համեմատ` ավելի քան 2,3 անգամ՝ 6400 դրամից հասնելով 17600 դրամի:

Խնդիրները

  • Պետության լիարժեք պաշտպանություն ընտանիքին` որպես հասարակության բնական և հիմնական բջիջ:
  • Հավասար մեկնարկային հնարավորությունների ապահովում բոլոր երիտասարդների համար` մասնագիտական և հասարակական կյանք մտնելիս:
  • Աջակցություն նորաստեղծ ընտանիքներին:
  • Բազմանդամ ընտանիքների միանվագ և շարունակական աջակցության զգալի մեծացում:
  • Ժողովրդագրական խնդրի լուծման ազգային ծրագրի մշակում և իրագործում:
  • Սպորտի և ֆիզիկական կուլտուրայի զարգացմանն ուղղված աջակցության զգալի մեծացում, հատուկ հոգածություն ակնառու նվաճումների հասած մարզիկների նկատմամբ:

Առողջ միջավայր - բնապահպանություն

Սևանա լճի մակարդակն այսօր 1,9 մետրով ավելի բարձր է 1999թ. մակարդակից:

Խնդիրները

Սևանա լճի մակարդակի նվազմանը սպառնացող վտանգի վերացումից հետո երկրի բնապահպանական կարևորագույն խնդիրներն են դարձել`

  • Սևանի ավազանի բնապահպանական համալիր խնդրի լուծման ծրագրի մշակումը և իրագործումը,
  • երկրի անտառածածկույթի հսկողության, առողջացման և ընդլայնման մեխանիզմների ստեղծումը և ծրագրերի իրականացումը,
  • անապատացման դեմ պայքարի համալիր ծրագրի մշակումը և իրագործումը,
  • Երևանի և մյուս խոշոր քաղաքների բնապահպանական խնդիրների լուծման ծրագրի իրագործումը:

Ազգային բանակ

Ապահովվել է ռազմական բնագավառում միջազգային համագործակցության ներդաշնակ զարգացում` Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության շրջանակներում և ՆԱՏՕ-ի հետ սերտ համագործակցությամբ: Հաստատվել և սկսել է իրագործվել ՆԱՏՕ-ի հետ Անհատական գործընկերության գործողությունների ծրագիրը:

Խնդիրները

  • Պետության այնպիսի պաշտպանական ներուժի ապահովում, որն անհրաժեշտ է որևէ ագրեսիայի հակահարված տալու, երկրի ինքնիշխանությունն ու անկախությունը, տարածքային ամբողջականությունը պաշտպանելու համար:
  • Բանակի շարունակական համալրում բարձրորակ սպայական կադրերով:
  • Պաշտպանական և անվտանգության ոլորտի համակարգային բարեփոխումների արդյունավետության ապահովում:
  • Ծառայության սոցիալական պայմանների շարունակական բարելավում:
  • Գաղափարական աշխատանքների արդյունավետության բարձրացում:

Արտաքին քաղաքականություն

Խնդիրները

  • Եվրոպական ինտեգրացիայի հետագա խորացում, Եվրոպայի խորհրդին անդամակցելիս ստանձնած պարտավորությունների կատարման ավարտ:
  • Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության շրջանակում համագործակցության խորացում և նպաստում ԱՊՀ շրջանակներում արդյունավետ հարաբերությունների ձևավորմանը:
  • Ռուսաստանի հետ կնքված առևտրատնտեսական, ռազմական, էներգետիկ, գիտական, կրթական, մշակութային ոլորտները ներառող պայմանագրերի իրագործման արդյունավետության մեծացում:
  • Հայաստան-ԱՄՆ համագործակցության ընդլայնում և խորացում, «Հազարամյակի մարտահրավեր» կորպորացիայի հետ ստորագրված 236 միլիոն դոլար արժողության ծրագրի իրականացում` ուղղված Հայաստանում գյուղական շրջանների ճանապարհների և ոռոգման համակարգի վերականգնմանն ու շինարարությանը, գյուղական արտադրության խթանմանը:
  • Եվրոպական միության հետ համագործակցության զարգացման և խորացման ուղղությամբ` Եվրոպական հարևանության քաղաքականության շրջանակներում Հայաստան-Եվրոպական միություն Գործողությունների ծրագրի արդյունավետ իրագործում:
  • Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանն ուղղված ծրագրերի մշակում և իրականացում:
  • Արտաքին տնտեսական անվտանգության ամրապնդում, էներգետիկ պաշարների ներկրման հնարավորությունների բազմազանության ապահովում Հայաստան-Իրան գազամուղի լիարժեք գործարկմամբ և զարգացմամբ:
  • Տարածաշրջանային համագործակցության խորացման նախաձեռնություն` Վրաստանի և Իրանի հետ հարաբերությունների զարգացման, մյուս հարևանների հետ դրանց կարգավորման ուղղությամբ:
  • Չինաստանի հետ համագործակցության խորացում:

Ղարաբաղյան հիմնախնդիր

Վերջին տարիներին հակամարտության կարգավորման գործընթացում արձանագրվել է աննախադեպ տեղաշարժ. ազգերի ինքնորոշման իրավունքը ճանաչվել է որպես Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման հիմնական սկզբունքներից մեկը, տեղ է գտել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հրապարակած կարգավորման հիմնական սկզբունքների շարքում և ամրագրվել է միջազգային կազմակերպությունների մի շարք փաստաթղթերում:
Միջազգային չափանիշներին համապատասխանող Սահմանադրության ընդունումը ժողովրդավարական, իրավական, սոցիալական պետություն կառուցելու ԼՂՀ կամքը հաստատող և ճանաչման գործընթացին նպաստող կարևոր գործոն է:

Ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման հարցում ՀՀԿ դիրքորոշումը մշտապես եղել է անսասան`

  • Պետք է միջազգայնորեն ճանաչվի Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը և պայմաններ ստեղծվեն դրա իրացման համար:
  • Պետք է ապահովվի ԼՂՀ բնակչության և սահմանների անվտանգությունը:
  • ՀՀ-ն և ԼՂՀ-ն պետք է ունենան ընդհանուր սահման:

Այդ մոտեցումների հիման վրա Ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման գործընթացում ՀՀ և ԼՂՀ դիրքերի ամրապնդման համար անհրաժեշտ է`

  • իրականացնել բազմակողմանի աջակցություն Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությանը` ժողովրդավարական բարեփոխումների գործընթացում,
  • իրականացնել նմանատիպ հակամարտությունների կարգավորման գործընթացների քաղաքագիտական-իրավական համեմատական ուսումնասիրություն,
  • ստեղծել Ղարաբաղյան խնդրի պատմական, մշակութային, իրավական, քաղաքական ասպեկտներին վերաբերող վերլուծական-տեղեկատվական նյութերի հարուստ հավաքածու օտար լեզուներով:

Ազգային միասնություն - Սփյուռք

Դարերի ընթացքում ձևավորված Սփյուռքը ներառում է տարաբնույթ մշակույթ, քաղաքական, տնտեսական համակարգեր ունեցող բազմաթիվ երկրներում ձևավորված, հայության կեսից ավելին կազմող հայ համայնքները: Ազգային միասնության հիմքը Հայաստանի Հանրապետության համապարփակ ջանքերն են հանուն այդ համայնքների ազգային ինքնության պահպանման և համայնքների` քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և այլ ոլորտներում ունեցած փորձառության նպաստը Հայրենիքի զորացմանը: Խնդրի լիարժեք լուծման գրավականը հուզական հենք ունեցող հարաբերությունների լրացումն է գործնական խնդիրների ձևակերպումով ու դրանց լուծման կոնկրետ մեխանիզմների ստեղծումով:

Խնդիրները

  • Սփյուռքի գործերի առանձին պետական մարմնի ստեղծում:
  • Հայաստան-Սփյուռք համաժողովների միջև ընկած ժամանակահատվածում աշխատանքները կազմակերպելու և համաժողովների աշխատանքներն արդյունավետ պլանավորելու նպատակով գործադիր մարմնի ձևավորում` համազգային առաջնահերթությունների հստակեցման և դրանց իրացման հայեցակարգային մոտեցումների մշակման նպատակով:
  • Սփյուռքի գիտական, կրթական, մշակութային, տնտեսական և այլ ոլորտներում առկա ներուժի հաշվառում և օգտագործում Հայաստանի զորացման համար:
  • Հայաստանյան տարաբնույթ միջոցառումներին Սփյուռքի արդյունավետ ներգրավում:
  • Համահայկական երիտասարդական միջազգային հիմնադրամի շրջանակներում նպատակային ծրագրերի մշակում և իրագործում:
  • Հատուկ ծրագրերի մշակում այլալեզու և այլադավան հայկական համայնքների հետ աշխատանքի համար:
  • Հայրենադարձության ծրագրերի մշակում և իրականացում:

Սպասվող արդյունքներ

Առաջարկվող ծրագրի իրականացումը պետք է ապահովի Հայաստանի անցումը որակապես նոր մակարդակի, որը բնութագրվում է շարունակաբար զարգացող տնտեսությամբ, արդյունավետ կառավարման համակարգով, պաշտպանված, արժանապատիվ ապրող ժողովրդով, կայացած քաղաքացիական հասարակությամբ, որին բնորոշ կլինեն բազմակարծությունը, հանդուրժողականությունը, արդարադատությունը և համերաշխությունը:

Մի քանի հիմնական ցուցանիշների ակնկալվող արդյունքները 2007-2012թթ. ընթացքում`

Համախառն ներքին արդյունքի աճ   2 անգամ
Արտահանման աճ   2 անգամ
Ներդրումների աճ   3 անգամ
Աշխատավարձերի աճ   2 անգամ
Կենսաթոշակների, նպաստների աճ   2,5 անգամ
Աղքատության մակարդակի նվազում   1,5 անգամ

contact to us: info@hhk.am